Tối ưu tốc độ tải trang WordPress nghe như chuyện của dân kỹ thuật. Nhưng cách đây không lâu, một bạn làm blog cá nhân đã nhắn hỏi chúng tôi. Bạn ấy thắc mắc vì sao trang chỉ có vài bài viết mà tải mãi không xong.
Bạn không rành code, chỉ mua gói hosting giá rẻ rồi cài WordPress theo vài video hướng dẫn. Câu chuyện này chúng tôi gặp khá thường xuyên khi làm việc với khách hàng cá nhân. Tin vui là phần lớn nguyên nhân đều tự xử lý được, không cần thuê lập trình viên riêng. Bài này chúng tôi kể lại đúng những gì đội ngũ vẫn hay kiểm tra đầu tiên, khi một website cá nhân bị chậm.
Vì Sao Website Cá Nhân WordPress Thường Tải Chậm
Hầu hết các website cá nhân chúng tôi từng kiểm tra đều dính một lỗi giống nhau: cài quá nhiều plugin. Plugin là những đoạn phần mềm nhỏ gắn thêm vào WordPress để có chức năng mới. Ví dụ như form liên hệ hay nút chia sẻ mạng xã hội. Vấn đề là mỗi plugin lại tải thêm mã lệnh riêng. WordPress phải chạy hết đoạn mã đó mỗi khi có người vào trang.
Một website cá nhân bình thường chỉ cần khoảng năm đến bảy plugin thật sự cần thiết. Nhưng chúng tôi từng thấy có trang cài đến ba mươi plugin. Phần lớn trong số đó được cài thử một lần rồi bị quên gỡ. Plugin bị tắt nhưng còn nằm trong hệ thống vẫn chiếm dung lượng lưu trữ, đôi khi vẫn âm thầm chạy một phần nền. Với một website cá nhân, giữ đúng những gì đang dùng thật sự là đủ. Ví dụ như plugin bảo mật, plugin sao lưu và một plugin tối ưu hình ảnh.
Nguyên nhân thứ hai nằm ở hình ảnh. Nhiều bạn chụp ảnh bằng điện thoại đời mới, dung lượng mỗi tấm có khi lên đến năm, sáu megabyte. Rồi tải thẳng lên bài viết mà không nén lại. Trình duyệt của người xem phải tải hết dung lượng đó về máy trước khi hiển thị. Trang càng nhiều ảnh gốc thì càng ì ạch.
Chúng tôi từng gặp một website rao vặt dựng bằng WordPress mà trang chủ nặng hơn mười lăm megabyte. Chỉ vì mỗi tin đăng đều kèm ảnh chưa qua xử lý. Đó cũng là lý do nhiều website dạng tin rao, nhiều ảnh sản phẩm, thường tải chậm hơn hẳn một trang blog viết chữ thuần.
Chọn Theme Và Hosting Đúng Với Quy Mô Website Cá Nhân
Lỗi thứ ba ít người để ý: theme và hosting không hợp với nhu cầu thật. Theme nhiều hiệu ứng chuyển động, nhiều khối dựng sẵn thường đẹp mắt. Nhưng lại kéo theo rất nhiều file CSS và JavaScript phải tải về. Trong khi một website cá nhân chỉ cần vài trang đơn giản.
Gói hosting giá rẻ dùng chung tài nguyên với hàng trăm website khác cũng là một phần nguyên nhân. Máy chủ phải chia sẻ bộ nhớ và tốc độ xử lý cho tất cả cùng lúc. Vào giờ cao điểm, khi nhiều website trên cùng máy chủ đông khách một lúc, trang của bạn cũng bị ảnh hưởng lây. Dù bạn không thay đổi gì cả.
Nếu bạn phân vân giữa tự sửa hay làm lại từ đầu, dịch vụ thiết kế website theo yêu cầu có thể giúp bạn. Chúng tôi thường tư vấn chọn theme và gói hosting phù hợp ngay từ đầu, để đỡ phải sửa lại nhiều lần sau này.
Một sai lầm khác chúng tôi hay gặp là đổi theme liên tục để tìm giao diện ưng ý. Mỗi lần đổi, dữ liệu cũ của theme trước vẫn nằm lại trong cơ sở dữ liệu, không tự mất đi. Về lâu dài, những dữ liệu thừa này cũng góp phần làm trang nặng hơn, dù nhìn bề ngoài không thấy gì khác.
Các Bước Tối Ưu Tốc Độ Cơ Bản Không Cần Kiến Thức Lập Trình
Bước đầu tiên chúng tôi luôn gợi ý là dọn lại danh sách plugin. Vào mục Plugins trong WordPress, xem plugin nào lâu không dùng. Nếu không nhớ vì sao mình từng cài, cứ gỡ hẳn thay vì chỉ tắt tạm.
Cách kiểm tra plugin nào đang làm trang chậm cũng không khó. Một vài plugin đo hiệu năng miễn phí sẽ liệt kê thời gian tải của từng plugin đang chạy. Plugin nào chiếm nhiều thời gian nhất mà bạn thấy không thật sự cần, cứ mạnh dạn gỡ trước.
Bước thứ hai là xử lý ảnh trước khi đăng, không phải sau. Có nhiều công cụ nén ảnh miễn phí ngay trên trình duyệt. Chỉ cần kéo file vào, dung lượng giảm còn một phần năm, một phần mười so với ảnh gốc. Mắt thường khó nhận ra khác biệt.
Chúng tôi hay khuyên khách hàng đặt quy tắc riêng cho mình. Ảnh trước khi tải lên WordPress không nên vượt quá hai trăm kilobyte. Định dạng WebP cũng đáng thử. Cùng một tấm ảnh, WebP thường nhẹ hơn JPEG khá nhiều mà chất lượng hiển thị gần như tương đương.
Tối Ưu Tốc Độ Tải Trang WordPress Bằng Plugin Cache Miễn Phí
Cache hiểu đơn giản là bản sao có sẵn của trang. Lần sau có người vào, WordPress không phải tính toán lại từ đầu. Nó đưa luôn bản đã dựng sẵn ra cho nhanh.
Có vài plugin cache miễn phí dùng khá tốt cho website cá nhân. Cài xong chỉ cần bật lên là chạy, không phải chỉnh sửa gì phức tạp. Sau khi cài, bạn nên thử tải lại trang vài lần để cảm nhận sự khác biệt. Thường thấy rõ nhất ở những trang có nhiều bài viết hoặc nhiều ảnh.
- Bật tính năng nén nội dung (gzip) nếu plugin có hỗ trợ, giúp giảm thêm dung lượng truyền đi.
- Đặt thời gian lưu cache hợp lý, khoảng một ngày, để nội dung mới đăng vẫn hiển thị mà không phải chờ quá lâu.
Một điều cần lưu ý: một số plugin cache có thể xung đột với plugin bán hàng hoặc plugin đặt lịch. Dữ liệu hiển thị có khi không cập nhật kịp. Nếu website có những chức năng như vậy, nên loại trừ đúng trang liên quan ra khỏi phạm vi cache. Đừng bật cache cho toàn bộ website một cách máy móc.
Kiểm Tra Và Duy Trì Tốc Độ Website Ổn Định Lâu Dài
Sau khi tối ưu xong, việc cần làm tiếp theo là theo dõi định kỳ, không phải làm một lần rồi quên. Có vài công cụ đo tốc độ miễn phí, chỉ cần dán địa chỉ website vào là ra điểm số và gợi ý cụ thể.
Chúng tôi thường khuyên khách hàng đo lại mỗi tháng một lần. Hoặc ngay sau khi vừa đổi theme, cài thêm plugin mới. Điểm số không cần tuyệt đối cao, quan trọng là trang tải xong trong khoảng hai đến ba giây. Đó là mức chấp nhận được trên một kết nối mạng bình thường.
Một sai lầm khác là chỉ đo tốc độ trên máy tính rồi yên tâm. Phần lớn người ghé thăm một website cá nhân lại vào bằng điện thoại, nơi tốc độ mạng thường chậm hơn. Vì vậy, nên đo cả hai, ưu tiên xem kết quả trên di động là chính.
Một việc khác hay bị bỏ qua là cập nhật. WordPress, theme và plugin đều được nhà phát triển cập nhật thường xuyên để vá lỗi. Đôi khi bản cập nhật còn cải thiện luôn cả tốc độ xử lý.
Bỏ qua cập nhật lâu ngày dễ dẫn đến xung đột. Có lúc chỉ vì một plugin cũ không tương thích với bản WordPress mới mà cả trang chạy chậm hẳn đi. Trước khi cập nhật, nên sao lưu website một lần, phòng khi có lỗi phát sinh thì còn bản để khôi phục.
Khi Nào Nên Nâng Cấp Hosting
Gói hosting giá rẻ ban đầu thường đủ dùng cho một website cá nhân mới lập, ít người ghé thăm. Nhưng khi lượng truy cập tăng đều đặn, gói hosting cũ dễ trở thành điểm nghẽn.
Hoặc khi website bắt đầu có ý định bán sản phẩm, nhận đặt dịch vụ, cũng là lúc nên tính chuyện nâng cấp. Lúc này, chuyển sang một nền tảng dựng riêng cho mục đích kinh doanh sẽ hợp lý hơn cố gồng trên hạ tầng cũ.
Nếu bạn đang tính chuyển hướng theo cách đó, có thể tham khảo dịch vụ thiết kế website bán hàng. Đây là nền tảng được dựng sẵn cho việc vận hành lâu dài, thay vì tiếp tục vá víu trên website cá nhân ban đầu.
Chạy Nhanh Không Khó, Chỉ Cần Làm Đúng Thứ Tự
Nhìn lại toàn bộ câu chuyện, tốc độ của một website cá nhân WordPress phần lớn nằm trong tầm tay người quản trị. Không cần đến kiến thức lập trình sâu. Gỡ bớt plugin thừa, nén ảnh trước khi đăng, bật một plugin cache miễn phí. Duy trì thói quen kiểm tra định kỳ là đủ để trang chạy mượt hơn hẳn so với ban đầu.
Bạn của chúng tôi ở đầu bài đã làm theo đúng những bước này. Chỉ trong một buổi chiều, trang tải nhanh hơn rõ rệt. Thời gian tải giảm từ hơn tám giây xuống dưới ba giây, không phải chờ đợi hay thuê ai làm hộ. Nếu muốn tìm hiểu thêm những mẹo vận hành website tương tự, chúng tôi có để sẵn nhiều bài viết. Tất cả nằm trong chuyên mục chia sẻ kinh nghiệm thiết kế web, cập nhật đều từ công việc đội ngũ làm mỗi ngày.
